پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) از جبرئيل اخذ مىشده است و البته معلوم است آن قسم گفته هايى كه از پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) شنيده مىشده و به عنوان پيغمبر تكلم نمىفرمود بلكه به عنوان يك نفر بشر ( كه در رفع حوائج عادى خود احتياج به سخن دارد ) تكلم مىكرده ، از مدلول آيه خارج است . اقوال و گفته‌ها مطلبى كه اختيار شد ( جبرئيل ( عليه السلام ) در نزول تمام قرآن واسطه بود ) ، مطلبى است كه عامه و اهل سنت نيز آن را منع نكرده و توافق نشان داده‌اند زيرا روايتى را كه از ابن عباس نقل مىكنند تصريح كرده‌اند كه سند آن صحيح است و روايت را سيوطى از حاكم و ابن شيبه از طريق حسان بن حريث از سعيد بن جبير از ابن عباس نقل مىكند كه : قرآن از ذكر ، ( لوح محفوظ ) جدا گشته و در خانه شرف و عزت كه در آسمان دنيا قرار دارد گذاشته شد و جبرئيل به تدريج آن را نازل نمود « 1 » . توهّم و دفع آن ممكن است كسى توهم كند : كه آياتى در قرآن شريف مشاهده مىشود كه در آنها به خداوند متعال نسبت تنزيل داده شده پس هر گاه گفته شود كه جبرئيل ( عليه السلام ) نازل كنندهء قرآن است ، بر خلاف اين آيات سخن گفته شده است . در جواب اين توهم بايد گفت : در آيات قرآنى همانطور كه نسبت نزول قرآن ، به خداوند داده شده ، نسبت آن به جبرئيل نيز داده شده است . بنابر اين بايد بين اين دو دسته از آيات ، جمع كرده و بگوييم در جايى كه نسبت آن به خداوند داده شده ، به اعتبار نسبت افعال است به سبب ، و در مواردى كه نسبت به جبرئيل داده شده به اعتبار نسبت تنزيل است به مباشر و نسبت افعال گاهى به سبب و گاهى به مباشر ، عملى است شايع و بى اشكال . * * *

--> ( 1 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 41 .